EUROPEAN HOUSE SKOPJE

Search This Blog

9.22.2020

 



 После речиси двонеделна полезна и пријатна „детоксификација“ од отровиве во нашиот јавен живот, еве, го прекинувам молкот, за почеток со краток осврт на единствената релевантна политичка тема што ја окупира македонската јавност деновиве – спорот со Бугарија и реалната опасност Софија да го блокира процесот што води кон конечен почеток на преговорите меѓу Македонија и Европската унија.

Актуелниот миг ме потсетува на периодот пред средбата на Зоран Заев со поранешниот грчки премиер Алексис Ципрас во Давос, на маргините на Светскиот економски форум, што се случи кон крајот на јануари 2018 година. Кај нас тогаш се водеше жива дебата како да се реши спорот меѓу двете земји. Премиерот Заев најавуваше компромисно решение, но се уште мантраше дека се преговара само за ерга омнес име за надворешна употреба и ветуваше дека нема да се менува Уставот.

Додека беше опозиционер, ова беше ставот на Заев за промената на името, како можно решение на спорот со Грција: „Додека дишам, додека го дишам овој македонски воздух, додека ме држи памет дека мојот дедо, мојот татко сите мои предци, јас мојот син и ќерка сме Македонци, родени овде во Македонија, тоа не може да се случи. И не само тоа, верувам дека не постои роден човек подготвен да излезе пред парламент и да бара промена на Уставот заради промена на уставното име“. Долго време после оваа изјава Заев го дишеше и сѐ уште го дише овој македонски воздух, но сепак го промени името на својата земја и излезе пред парламентот, побара и доби промена на Уставот заради промена на уставното име. И тоа не му е доста, па сега од уста не го вади новото име – Република Северна Македонија.

Да бидам искрен, јас бев еден од ретките што вршеа силен јавен притисок врз опозиционерот Зоран Заев, како и претходно долги години врз премиерот Никола Груевски, да се постигне компромисно решение со Грците. Во крајната исходишна точка, за мене компромисно решение значеше сложено име за севкупна употреба за официјалната комуникација на Македонија со светот. Тоа беше формулата „ерга омнес“. Никогаш не се залагав домашна употреба на новото компромисно име и за промена на Уставот. Но, никогаш и не се колнев во своите предци и во својот живот дека такво нешто нема да се случи. Згора на сѐ, јавно го поддржав Преспанскиот договор, во кој Заев експлицитно ги прекрши и ветувањето и заклетвата дадена освен во негово лично име, во името на неговиот дедо, на неговиот татко, на сите негови предци, но и во името на неговите син и ќерка.

Не е страшно човек да го смени мислењето, но не е убаво човек да лаже. Плус да се колне па да лаже. А Заев често е скаран со вистината. Пречесто!

Мислам дека македонската јавност сѐ уште не знае дека клучната промена на ставот на Заев се случи во јануари 2018 година, токму на средбата со Ципрас во Давос. Сѐ уште не знаеме што сѐ надробил кутриот Заев на тој состанок во четири очи – засега, но дискасити абаут дет! – но јас сум убеден дека во таа прилика муртинецот галантно и театрално ја скинал својата патриотска „жица“, како што глупаво ја симна вратоврската.

Признав веќе: јас, на некој начин, се сметам за соучесник во таа промена на ставот на Заев. Но, редно е и сите вие кои биевте битка за „одбрана на името“, особено од најтврди и максималистички позиции, искрено да си признаете дека сте на списокот на соучесници. Звучи парадоксално, но верувајте, така е. Дебатата меѓу двете поларизирани гледишта овозможи да се создаде перцепцијата дека компромисот навистина е некаде на половина пат, а тоа му отвори можност на Заев самиот да биде „трасер“ и да одлучи каде е точно таа фамозна половина од патот. И потоа, во името на големата слика која навистина им беше важна на сите разумни луѓе (и сега е важна), дрско од сите нас да побара јавна поддршка за она што го договори со Ципрас. Се сеќавате, дури и на референдум нѐ праша, убеден дека успеал да ја сподели одговорноста. Референдумот не успеа, но завидна бројка граѓани гласаа за нешто за што порано никогаш не би гласале. Додека дишат…

Имам чувство дека и сегашната жива дебата за спорот меѓу Софија и Скопје, во која учествуваат јавни личности од двете страни, му оди во прилог на Зоран Заев. Внимавајте добро на таа итроштина, драги мои! Би можел да се обложам дека тој, на своите многубројни средби со бугарскиот премиер Бојко Борисов, има ветено сѐ и сешто, брда и долини, слично како и на онаа фамозна средба со Ципрас во Давос. И убеден сум дека сега муртинецот чека полемиката да се развие и да се вжешти до степен што сите ќе помислиме дека компромисните решенија за отворените прашања, што ги стокмил во тие разговори со Борисов (или му се стокмени од знаете кого), се прифатливи. После сѐ ќе биде полесно…

Многу пати сум објаснувал зошто спорот меѓу Македонија и Бугарија е многу посериозен и потежок од нашиот спор со Грција. За разлика од вториот, во чија основа беше полемиката за наследството на империјата на Филип и на Александар (кое често го нарекувував „празно множество“ во идентитетска смисла), нашиот спор со Бугарите не е ирационален, бидејќи полемизираме за прашања кои длабоко го засегаат нашиот национален идентитет. Се разбира, јас сум убеден дека двете страни можат да најдат решенија за сите спорни прашања, ако ние Македонците се обидеме да ги разбереме бугарските позиции, но пред сѐ ако Бугарите ја прифатат самобитноста на македонската нација, со сите нејзини атрибути, како неспорен историски факт.

Не сакам да ја обесхрабрувам јавната дебата за овие теми. Обаче, јавно ќе кажам дека јас нема никого да „советувам“ како да се постави во спорот и што да прави. Нема да нудам решенија и аргументи за нивна поддршка. Зашто многу добро знам дека итриот Заев тоа ќе го злоупотреби. Прво ќе ги одврзе пропагандистичките песови да ме нападнат (така беше и кога го „советував“ да прифати компромис со Грците), а потоа ќе се приклони кон тоа мислење и пак ќе си го дише македонскиот воздух, како ништо да не се случило. Имајте на ум дека итриот Заев ќе ги злоупотреби и ставовите и аргументите на сите истакнати македонски интелектуалци кои деновиве ги анализираат сите аспекти на спорот со Бугарија и добронамерно го едуцираат и го советуваат премиерот што да прави. Ве уверувам дека на крајот Заев ќе се приклони кон позициите на малкутемина домашни антимакедонисти (ретки се, но има и такви во пропагандистичката тајфа на СДСМ), кои веќе со месеци посакуваат и објавуваат смрт на Македонија и на сѐ што е македонско. И сите ние што помислуваме на компромиси и што политиката ја разбираме како вештина на можното ќе се почувствуваме изманипулирани од прекупецот.

Ете затоа, си велам себеси, а му велам и на секој добронамерник – не трчај ко прле пред Заев!

Дај му шанса на муртинецот сам да ни каже кој пат фатил. Нека се заколне пак, да го слушнеме. Има тој платени министри, советници, пропагандисти. Да ги слушнеме и тие да кажат како мислат да ги решат спорните прашања со Бугарите. И ајде да видиме што му ветувал Заев на Борисов. Заев сѐ уште го дише нашиот македонски воздух и време е да ни каже до кога мисли да го дише – сакам да кажам, да го дише како таков, како македонски.

9.09.2020

How to Measure a Company’s Real Impact

by 
  • Ronald Cohen
  •  and 
  • George Serafeim
  • September 03, 2020
    Martin Barraud/Getty Images

    In recent years, most major international airlines have reported healthy profitability. But our calculations show this to be a mirage. In the case of Lufthansa and American Airlines, for example, accounting for their environmental costs of $2.3 and $4.8 billion respectively would make both companies unprofitable.

    What explains this discrepancy? To date, there has been no way for companies to account for their benefits and costs to society and the environment. We have been working to change that.

    Accounting for impact took a major step forward in July with our publication of the cost of the environmental impact of 1,800 companies by the Impact-Weighted Accounts Initiative (IWAI) at Harvard Business School. Next year, the IWAI will publish the cost of product and employment impacts too, providing a complete picture of the impact companies create.

    The era of impact transparency has begun, and it is moving the goal posts for businesses and investors. Technology and Big Data have combined with longstanding efforts by many individuals and organizations to make the measurement and valuation of corporate impact a reality. With the arrival of impact transparency, impact and profit set the new rules of the game.

    Analyzing the IWAI’s extensive dataset for 2018 through an impact lens brings a new perspective on the true profitability of companies. It becomes apparent that many companies are creating environmental costs that exceed their total profit (EBITDA). Of the 1,694 companies which had positive EBITDA in 2018, 252 firms (15%) would see their profit more than wiped out by the environmental damage they caused, while 543 firms (32%) would see their EBITDA reduced by 25% or more.

    For certain industries, including airlines, paper and forest products, electric utilities, construction materials, containers and packaging, almost all firms would see more than a quarter of their EBITDA eliminated, according to our group’s calculations.

    Within other industries, huge variation is revealed in the environmental damage companies create. In food products, for example, environmental costs range from 5% of EBITDA (Nestle, $1.6 billion) to 62% (Associated British Foods, $1.8 billion). In the challenged oil and gas industry, where 75% of companies would see more than a 25% reduction in EBITDA, a few best performers have overtaken their competitors. And in semi-conductors, industrial conglomerates, food and staples retailing, and beverages, significant variation is similarly found between leaders and laggards.

    It is not all negative though. Companies also create positive impacts through their products and employment, which do not show up in their bottom line. Take Intel’s employment impact as an example. In 2018, it created approximately $3.6 billion of positive impact in the U.S.  through the wages it paid and the jobs it provided in areas of high unemployment. Intel can increase this impact by improving its level of diversity and offering more equal opportunity for racial minorities and women to advance within the company.

    Impact transparency will have far-reaching consequences. First, instead of taxing all of us to remedy negative impacts such as pollution, pay below the minimum wage, and products that cause obesity and ill health, governments will be able to tax companies directly for the harm they create. They will also be able to provide direct incentives — in the form of reduced taxes, subsidies or preferential procurement — for companies to deliver positive impact through their products, operations and employment practices.

    Second, investors will price the environmental and social impacts of companies into their investment analysis. More than $30 trillion flowing today in ESG and impact investments, equivalent to more than a third of the world’s professionally-managed assets, are already doing their best — despite the absence of all the relevant data — to integrate climate change, employee diversity and customer health into their investment decisions.

    Firms with greater negative impact generate less investor interest, which reduces their stock market valuation and raises their cost of capital. Impact transparency will, therefore, motivate management to improve corporate impact, in order to increase stock market value and, sometimes, their own compensation too.

    The IWAI’s 13,000 observations of environmental impact reveal a significant correlation between negative environmental impacts and lower stock market valuations in many industries, including chemicals, apparel and construction materials. Such a correlation does not yet appear in other industries such as utilities, hospitality, or industrial conglomerates. But it can be expected to appear once impact transparency enables investors to reliably account for impacts in their valuation analysis.

    Third, transparency will allow customers — be they individuals or companies — and employees to align their purchasing and career choices with their values. “Impact-washing” is currently widespread because relevant impact data is sparse. For instance, all automobile manufacturers claim that their products benefit society more than the products of their competitors. But when we measure all manufacturers’ product impact, according to safety, affordability, customer satisfaction, fuel efficiency, and emissions, we find that only a few companies, such as Tesla, Renault, Hyundai and Nissan, can justifiably make these claims.

    Transparency and accountability go hand in hand. To date, the absence of effective impact measurement has obscured the accountability of companies for the harm they cause. Rewriting accounting rules to include impact will alter investors’ assessment of corporate performance, leading them away from negative-impact companies to positive-impact ones, and catalyzing a change in corporate behavior.

    How far are we from adding impact to the profit paradigm that has driven capitalism since its origin? Last year we identified 56 leading organizations around the world that practice some impact-weighted accounting. This list is growing every week. Danone, the French food leader, has just published earnings per share that are weighted for its environmental impact. Detailed methodologies, data sets, and guides now exist for the preparation of impact-weighted accounts that reflect the operational, employment and product impact a company has on people and the environment. The Covid-19 crisis will exacerbate already flagrant inequality, intensify the need for a fair and sustainable recovery, and accelerate the shift to impact-driven economies.

    The introduction of impact-weighted accounts is sped by a global network of innovators, companies, investors, NGOs and other stakeholders. These actors have come together through the GSG (Global Steering Group for Impact Investment) and the IMP (Impact Management Project) which have initiated the IWAI with Harvard Business School. Numerous other organizations in the field are contributing directly and indirectly to hasten the shift to the new paradigm.

    The sooner governments mandate the publication of IWAs — and align companies and investors with the great effort needed to tackle climate change, inequality, and Covid-19 — the better off our society will be.

    In the meantime, we each have a valuable role to play. If you lead a company, then measure and communicate your impact-weighted performance. If you are an investor, demand impact transparency from the companies in which you invest and use impact-weighted numbers to assess opportunities and risk. If you are a regulator or government official, mandate the publication of impact-weighted accounts, and use taxes and other incentives to motivate companies and investors to create positive impact. And since we are all consumers, let’s buy the products and services of companies that deliver positive impact to improve our planet and society.

    Impact transparency will reshape capitalism. By shifting the pursuit of profit away from negligently creating problems to purposefully creating valuable solutions for the world, it will redefine success, so that its measure is not just money, but the positive impact we make during our lives.


    Sir Ronald Cohen is chair of the Impact-Weighted Accounts Initiative (IWAI) ,and the Global Steering Group for Impact Investment GSG, co-founder of Apax Partners, and the author of “IMPACT: Reshaping capitalism to drive real change.” Follow him on Twitter @SirRonnieCohen


    George Serafeim is the Charles M. Williams Professor of Business Administration at Harvard Business School, a cofounder of KKS Advisors, and the chairman of Greece’s National Corporate Governance Council. He is an internationally recognized authority on ESG investing. Follow him on Twitter @georgeserafeim.

    8.24.2020

    Зошто (речиси) сите вработени ја мразат евалуацијата на учинокот?

    Роберт Сатон, познат автор, организациски психолог и професор на Универзитетот Стенфорд, пред неколку дена на својот профил на Твитер, откри дека со сето теоретско и практично искуство што го има, за него и натаму претставува мистерија - како да се дефинира и мери организацискиот учинок на вработените.

    Со сите повеќедецениски истражувања и сета пракса, делува дека незадоволството од процесот на управување со учинокот никогаш не било поголемо. На оваа тема Вашингтон Пост објави статија со наслов - „Истражувањето покажа дека речиси секоја личност ја мрази проценката на учинокот“. Анкетите покажуваат дека повеќе од 90 проценти од менаџерите и вработените сметаат дека овој процес не успева да ги пружи очекуваните резултати, дека е неефикасен, неточен и неправеден.

    Управувањето со учинокот (анг. Performance management) е процес кој најчесто вклучува годишна проценка на учинокот, калибрациски состаноци преку различни нивоа на организација, формални состаноци каде вработените добиваат повратна информација, а потоа користење оценки како основа за донесување одлуки за тоа кој ќе добие покачување или бонус, на кого му се потребни дополнителни тренинзи, препознавање на силите и слабостите на поединецот, но и разликување на успешните и помалку успешните членови на тимот. Сето тоа се важни одлуки со сериозни последици по животот и кариерата на вработените, што е голем проблем ако во процесот нешто чкрипи сериозно.

    Застрашувачки е тоа што истражувањата покажуваат дека овој процес нема никакво влијание на исходите на бизнисот.Застрашувачки е тоа што истражувањата покажуваат дека овој процес нема никакво влијание на исходите на бизнисот. На пример, студијата на 23 339 вработени во 40 различни организации, покажа дека деловните единици кои се составени од работени со претежно високи оценки, не се многу попрофитабилни во однос на оние чии вработени претежно добиваат ниски оценки.

    Водечките автори се согласни дека некои од причините за неуспехот се начинот на оценување на вработените, начинот на поставување на целите, погрешната дистрибуција на учинокот и ограничената корист (временски неусогласена) на повратните информации. Суштината е дека како и да се осмисли процесот, тој се заснова на субјективни проценки кои не можат објективно да се проверат, а основен мерен инструмент е човекот, со сите свои недостатоци и предрасуди.

    Кога менаџерот го оценува вработениот, освен учинокот, на оценката влијаат и многу други нешта, како што е состојбата на пазарот, економската ситуација, културата на организацијата но и „политиката“ заради која проценувачите имаат различни цели. На пример, користат оценки за да влијаат на подоцнежниот резултат, да го одржат/подобрат односот со вработените или да го подобрат личниот статус во организацијата. Заради овие цели менаџерите се склони претежно да даваат високи оценки, а со самото тоа и да обезбедат награди (и да ја зголемат мотивацијата), можности за развој, да сочуваат добар однос со тимот како и да остават впечаток на добар и ефикасен менаџер. Од друга страна, ниските оценки често се казна за некои членови на тимот или порака дека е време некој да го напушти тимот.

    Севкупно, постојат многу докази дека оценките се неверодостојни. Која било интервенција како што се тренингот на проценувачите, унапредувањето на скалите, додавањето нивоа и слично, не придонесоа за значително подобрување на проценката. Интерперсоналните, политички ставови се неизбежен дел од овој процес но и личните преференции и стандарди за тоа што претставува добар а што лош учинок. Едно истражување покажа дека дури 62 проценти од варијансите на оценките можат да им се припишат на карактеристиките на проценувачот, а само 21 процент на реалниот учинок. Тоа значи дека оценката впрочем е рефлексија на личните тенденции на личноста што оценува!

    оценките дури можат да ја намалат мотивацијата особено онаму каде фокусот е на тимската работа.Една од претпоставките на кои се заснова овој процес е дека оценките ги мотивираат вработените и дека оние што ќе добијат ниски оценки ќе направат сѐ за да ги поправат, додека оние што ќе добијат високи оценки ќе бидат мотивирани да ги задржат. Истражувањата покажуваат дека тоа не е точно и дека оценките дури можат да ја намалат мотивацијата особено онаму каде фокусот е на тимската работа.

    Друга претпоставка е дека индивидуалниот учинок го следи Гаусовата (нормална) распределба, што значи дека повеќето вработени треба да бидат на средно ниво на учинок или на средина на кривата. Податоците кои отстапуваат од нормалноста се третираат како грешки и проблеми кои треба да се корегираат - како последица на пристрасност, хало ефект и тенденција на проценувачот на сите да им дава високи или ниски оценки. Резултатите за разчични типови индустрии, вид на работно место, начинот на мерње, во различен временски период покажуваат дека учинокот не се распределува нормално туку според Паретовата дистрибуција. Тоа значи дека повеќето вработени спаѓаат во иста, пониска категорија, додека само мал број вработени (таканаречени „ѕвезди“) отскокнуваат од другите и носат значајно поголема корист за организацијата. Значи не само што форсирањето на нормалноста преку измена на податоците е погрешно, туку самата претпоставка за нормалноста може да доведе до неточни податоци и лоши практики.

    Целите кои ги добиваат вработените и според кои се оценуваат, најчесто се поставуваат за тековната година и ги „спуштаат“ од повисоки на пониски позиции. Меѓутоа, самата проценка на достигнувањата станува прашална доколку целта е надвор од контрола на вработениот или резултатите се дел од тимскиот а не од индивидуалниот учинок. На сето тоа, ако ја земеме предвид динамиката и променливоста на работата во денешно време, целите од почетокот на годината не ги земаат предвид неочекуваните настани кои се случуваат во период од 12 месеци. Ако нешто нѐ научи на тоа, тоа е пандемијата со коронавирусот.

    Целите на вработените често не се за споредба, па се покажува подобро оценет да е некој кој достигнал поедноставна цел со минимален придонес отколку некој што делумно достигнал предизвикувачка цел. Истражувањата исто така покажуваат дека целите се повеќе мотивирачки доколку се краткорочни а не долгорочни.

    Бидејќи веќе не е толку лесно да се дојде до талент и бидејќи фокусот е на развојот, организациите мора да пронајдат начин да ги исполнат очекувањата на вработените.Бидејќи веќе не е толку лесно да се дојде до талент и бидејќи фокусот е на развојот, организациите мора да пронајдат начин да ги исполнат очекувањата на вработените. Изминативе години голем број успешни компании како Адоб, Гап... одлучија целосно да го елиминираат овој процес, додека други компании воведоа сосема нова стратегија која вклучува неформална евалуација и константен, моментален и редовен фидбек.

    На пример, Deloitte, како една од најголемите глобални компании кои пружаат услуги на деловен консалтинг, одлучи целиот систем да го сведе на четири ставки, односно прашања кои им ги поставуваат на менаџерите во врска со идните активности кои би ги спровеле во однос на членовите на тимот. Потоа одговорите ги комбинираат со придонесот на организацијата како и тежината на проектот за да ги користат само како појдовна точка за важни одуки како што се зголемувањето на заработката или напредувањето. Како изгледа детално тој систем во практиката, може да прочитате во нивниот текст за Харвард Бизнис Ривју.

    Тие исто така нагласуваат дека ако сакате да разговарате со вработените во врска со тоа како да работат најдобро во блиска иднина, тоа мора да го правите многу и често. За да биде корисен, фидбекот треба да се фокусира на учење и развој а не на проценка, награда и казна. Исто така важен е односот на менаџерот и вработениот кој треба да биде отворен, но поддржувачки и полн со доверба. На тој начин се стекнува позитивно уверување за личната способност за промена и генерално за сѐ попопуларниот „growth mindset“ односно посветеност на развојот.

    Добрата страна на новите пристапи е во тоа што се фокусираат на силата на вработените, додека како вообичаено се зема дека секој има недостатоци и слабости како и дека секој наидува на предизвици. Сепак треба да се биде внимателен, зашто одговорот на прашањето која стратегија да се преземе лежи во тоа каква е културата на организацијата, специфичниот контекст, зрелоста и отвореноста за промени. Ако новиот модел не е во склад со тоа и тој е осуден на пропаст. Затоа критички преиспитајте ги своите процеси во однос на карактеристиките на организацијата - време е performance management-от да стане повеќе од административен, досаден процес кој го мразат сите - без разлика кој начин ќе го одбереме.

    Слики: Eda Gecikmez

    Извор: http://www.psihobrlog.com

    Сања Дутина Драговиќ

    8.22.2020

    http://www.psihobrlog.com/

    O čemu je blog? Psihobrlog je jedan od prvih psiholoških blogova na našim prostorima, ali svakako prvi koji se na originalan i drugačiji način bavi psihološkim temama. Uopšte, cilj je da javnosti približimo psihologiju kao nauku, da obavestimo o najnovijim istraživanjima i aktuelnim temama. To je naš mali ušuškani prostor ispunjem zabavnim ali ozbiljnim sadržajima, sa posebnim osvrtom na popularnu kulturu. Teme koje su izazovne, koje nas podstiču na razmišljanje ili fasciniraju. Odajemo vam tajne psihologije, i nadamo se ćemo uspeti da Vam pokažemo koliko psihologija može biti korisna u svim životnim sferama. Takođe, jednom nedeljno objavljujemo posebne tekstove pod nazivom Psihobrlog preporučuje, kojim pokušavamo da obuhvatimo linkove ka najnovijim, zanimljivim psihološkim člancima u svetu i kod nas.

    8.18.2020

    ЕДЕН ТЕКСТ СО МНОГУ ЛИНКОВИ ЗА КОВИД-19

    Според последните имунолошки студии, општата смртност од ковид-19 во повеќето земји се движи меѓу 0.1% и 0.5% што е споредливо со средните вредности на пандемиите на инфлуенца од 1957 и 1968.

    Во земји како Велика Британија (која се затвораше) и Шведска (која не се затвораше), општата смртност е на ниво на јака сезона на инфлуенца; САД има поголема смртноста (во споредба со 1957/1968), но земји како Германија и Швајцарија имаат помала. Вредностите на анти-телата и натаму се ниски во големи делови на Европа која прибегна кон карантини.

    Околу 80% од општата популација немаат симптоми или имаат само умерени симптоми. Дури и меѓу оние од 70 до 80 години, околу 60% имаат умерени симптоми. Околу 95% од луѓето немаат потреба од хоспитализација.

    Можно е до 60% од луѓето  веќе да имаат делумна имуна реакција од Т-клетки на новиот вирус, како резултат на контакт со претходни коронавируси. До 60% од децата и околу 6% од возрасните можеби веќе имаат крос-реактивни анти-тела.

    Просечната старост на ковид морталитети во повеќето западни земји  е преку 80 години  и  само околу 4% од починатите немале сериозни предуслови. Во контраст со пандемиите на грип, во случајот со коронавирусот, возраста и профилот на смртните случаи одговара на вообичаената смртност.

    Во многу земји, дури до две третини од сите дополнителни смртни исходи се имаат случено во старечки домови. Во многу од тие случаи, не е јасно дали овие луѓе навистина починале од ковид-19 или од долготраен екстремен стрес и изолација.

    До 30% од дополнителните смртни случаи е можно да не се oд ковид-19, туку од ефекти на карантин, паника и страв.. На пример, третмани на инфаркти и удари се имаат намалено до 40% бидејќи многу пациенти не се осмелуваат да отидат до болница.

    Многу медиумски извештаи за млади и здрави луѓе кои умираат од ковид-19 се покажаа како лажни: многу од овие млади луѓе или не умреле од ковид, или веќе биле сериозно болни (на пример, од недијагностицирана леукемија), или имале 109 а не 9 години. И тврдењата за зголемен број на Кавасаки случаи се покажаа како претерани.

    Околу 10% од симптоматските случаи развиваат тнр пост-акутен (долг) ковид со симптоми кои траат недели и месеци.

    Често покажуваните експоненцијални криви на корона случаи се заведувачки, бидејќи и бројот на тестирања експоненцијално растеше во повеќето земји. Генерално, уделот на позитивни во вкупниот број тестирани е под 20%. Во многу земји, пикот на заразата беше достигнат пред да стапи на сила затворањето.

    Во повеќето ковид хот-спотови, вклучувајќи го Њујорк, Лондон, Стокхолм и Бергамо, стапката на зараза почна да паѓа откако околу 20% од луѓето развија анти-тела, што е многу помалку од инцијалната проценка за потребни 60% до 80%.

    Земјите без карантин, како ЈапонијаБелорусија и Шведска, не искусија многу полош развој на настаните од другите земји. Шведска беше и пофалена од СЗО. 75% од шведските смртни случаи се случија во домови за стари лица на кои не им беше обрнато доволно внимание и заштита.

    Неоправдан беше стравот од недостаток на респиратори. Според специјалисти за бели дробови, инвазивната интубација, кон која се прибегнуваше поради страв од ширење на вирусот, често се покажа контрапродуктивна и штетна по белите дробови.

    Главни начини за трансмисија се директниот контакт и капките кои се создаваат со зборување или кашлање, но и аеросоли во затворен простор, кои речиси лебдеат во воздухот. Аеросоли на отворен простор и површини на објекти се чини дека имаат мала улога.

    И натаму постои лимитирана научна евиденција за ефикасноста на маските а повеќето земји со задолжително носење маски не успеаја да ја спречат или забават епидемијата. Експерти потсетуваат дека маските можат да бидат “носители на бактерии” ако се користат неправилно или предолго.

    Многу клиники во Европа и САД се недоволно искористени поради затворањето а милиони операции и третмани беа откажани, вклучувајќи скрининзи за рак и трансплантација на органи.

    Неколку медиуми беа фатени во обид да ја драматизираат состојбата во болниците, некогаш со манипулативни фотографии и видеа, Генерално, непрофесионалното известување на многу медиуми го максимизираше стравот и паниката кај населението. Како резултат на тоа, според меѓународни студии, повеќето луѓе драматично ја преценуваат опасноста и смртноста од ковид-19.

    Во ниеден момент не постоеја медицински причини за затворање на основни училишта, бидејќи ризикот од заболување и трансмисија кај деца е екстремно низок. Не постојат ни медицински причини за мали одделенија, маски и правила за социјално дистанцирање во основните училишта.

    Извор: Swiss Policy Research

    European House Skopje is an NGO in Macedonia that promotes European values, democracy, human rights, and regional cooperation. Its...